یکی از شهرستان‌های معروف و دیدنی استان یزد که شهرت جهانی داشته شهرستان میبد یزد است. این شهرستان چیزی حدود 7000 سال قدمت داشته و عنوان یکی از قدیمی‌ترین شهرهای دنیا را به خود اختصاص داده. بر اساس اسناد تاریخی به دست آمده ثابت شده که این شهرستان به عنوان یکی از نخستین سکونت‌های اولیه ایران مطرح بوده و دارای جاذبه‌های تاریخی و زیبایست که در آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌اند. از جذاب‌ترین بخش‌های این شهر وجود خانه‌های اعیانی با معماری زیبا و با شکوهیست که مهمترین این خانه‌ها خانه سالار است. هم اکنون میبد به عنوان دومین مرکز تجاری و شهری استان یزد محسوب می‌شود. ابتدا گردشمان را از نارین قلعه که دارای قدمتی حدودا 7000 ساله است شروع کرده و در نهایت با خرید از سوغاتی‌های میبد یزد گردشمان را تمام می‌کنیم.

1. بافت تاریخی میبد
قبل از آن که میبد را به عنوان یک شهرستان بشناسید بهتر است بدانید که میبد موزه‌ایست از آثار تاریخی با ارزش و کهن که هر کدام از بخش‌ها و بناها معماری ویژه و زیبایی دارد. در حال حاضر بیشترین تلاش برای ثبت جهانی این آثار در یونسکو است ولی با این وجود در اثر بی‌توجهی برخی از این آثار تاریخی در حال نابودی و تخریب می‌باشند.


2. نارین قلعه میبد
مهم‌ترین و قدیمی‌ترین بنای موجود در شهر میبد که حدود 7000 سال قدمت دارد. مرم محلی شهرستان میبد عقیده دارند که این بنا متعلق به حضرت سلیمان بوده و دیوهایش بنا گردیده. متاسفانه امروزه به دلیل خرابی‌های جبران‌ناپذیری و ایجاد خیابان‌ها بخش‌های از قلعه تسطیح گشته. ولی باقی قلعه بر روی تپه قرار دارد و هر طبقه بر طبقه دیگر مشرف است و خوشبختانه بنای ارگ بر روی مرتفع‌ترین نقطه تپه واقع گردیده. در اطراف قلعه باغ‌های زیبایی دیده می‌شود که در قدیم برخی از آن‌ها به عنوان خنذق‌های اطراف قلعه بوده‌اند.


بعد از بازدید از نارین قلعه به سراغ کاروانسراهای تاریخی میبد رفته و به آن‌ها سر می‌زنیم. در گذشته محل استراحت مسافرانی بود که برای تجارت و بازرگانی به شهرهای دیگر سفر می کردند البته کاروانسراها به درون شهری و بیرون شهری تقسیم می‌گردد ولی از لحاظ کاربری برخی از بودجه دولتی، یا توسط بودجه شخصی و یا توسط فردی برای انجام امور خیریه بنا می‌شد.
برای معرفی کاروانسراها ابتدا به کاروانسرای میبد می‌رویم و به دلیل نبود فرصت در بخش‌های بعدی بطور مفصل درباره سایر کاروانسراها صبحت می‌نماییم.
3. کاروانسرای میبد
از جمله کامل‌ترین کاروانسرای بین راهی ایران که در استان یزد قرار دارد کاروانسرای میبد یزد است. به نظر می‌رسد این کاروانسرا بر روی یک کاروانسرای قدیمی‌تر و به سبک صفوی بنا شده که دارای بخش‌های مختلفی مانند ساباط، هستی، حیاط مرکزی، ایوان، اتاق و… می‌باشد. در حال حاضر این کاروانسرا در اختیار میراث فرهنگی و بخش‌هایی به عنوان موزه، کافی‌شاپ و رستوان سنتی اختصاص یافته.


4. چاپارخانه میبد
یکی از مراکز مهم پستی و چاپارخانه در قدیم که در شهر میبد واقع گردیده و قدمت ساخت بنا به دوران قاجار باز می‌گردد چاپارخانه میبد است. در نگاه اول به این بنا احساس می‌کنیم که وارد دژ و قلعه ای می شویم ولی دلیل این نوع معماری بخاطر حفظ و نگهداری نامه‌ها و امانات دولتی در آن زمان بوده است. این چاپارخانه در کنار کاروانسرای میبد قرار دارد. هم اکنون این بنا به موزه پست و به اداره پست استان بزد واگذار گردیده.


5. کاروانسرای عباسی میبد
از کاروانسرای تارخی که از دوران صفویه هنوز هم در شهر میبد بر جای مانده کاروانسرای عباسیست که دارای قدمتی 400 ساله است و به عنوان بزرگترین مجموعه گردشگری تاریخی میبد انتخاب گردیده. هم اکنون این کاروانسرای به موزه زیلو تبدیل گشته که امانت‌دار زیلویی 600 ساله گردیده. در حیاط این کاروانسرا یک سردابی و حوضی سنگی در میانه آن قرار دارد که به عنوان تامین‌کننده آب یکی از قنات‌های میبد شناخته شده.
معماری این بنا بصورت پلانی مربع شکل و شیوه حیاط مرکزی است.


6. آب انبار کلار میبد
درست در مقابل در ورودی کاروانسرای شاه عباسی آب انباری تاریخی و قدیمی برای رفع احتیاجات اولیه کاروانیان بنا گردیده بود. هنوز هم از این آب آب‌انبار استفاده می‌شود فقط کافیست چند پله‎ای بالا رفته تا به پاشیر برسیم.


7. برج کبوترخانه میبد
در قدیم الایام برای حمایت پرندگان بی‌پناه در شهر میبد کبوتر خانه‌ای مدور و به صورت شش ضلعی در دوران قاجار بنا گردید. ساخت کبوترخانه بیشتر به دلیل تامین کود برای مصارف کشاورزی و پناه دادن به پرندگان بوده.


8. مسجد جامع میبد
مهمترین مسجد شهر میبد که مجموعه‌ای از چند مسجد است مسجد جامع میبد می‌باشد. مسجد کوچک حاجی حسنعلی در نبش شمال شرقی مجموعه، مسجد حسنی (امام حسن ع) در شمال غربی مجموعه، بخش غربی محل مسجدی بوده که اکنون وجود ندارد. این مسجد از جمله مساجد کهن ایران است که سال ساختنش به قرن 2 هجری باز می‌گردد.


9. قلعه مهرجرد میبد
از دیگر قلعه‌های تاریخی در شهرستان میبد که زمان ساختنش به دوران زندیه و افشاریه باز می‌گردد، قلعه مهرجرد میبد است. مصالحی که در ساخت این قلعه بکار رفته از خشت و گل بوده و در ورودی قلعه از جنس چوب می‌باشد. در سال 1380 این قلعه در آثار ملی ایران به ثبت رسید.

10. یخچال میبد
از یخچال‌های خشتی و تاریخی در شهرستان میبد که زمان ساختش به دوران صفویه باز می‌گردد و عنوان بزرگترین تولیدکننده یخ ایران قدیمی را به خود اختصاص داده یخچال تاریخی میبد است. این یخچال در سال 1375 در آثار ملی ایران به ثبت رسید.


11. قلعه بارجین میبد
این قلعه در یکی از روستاهای شهرستان میبد قرار دارد. از این قلعه در مواقع ناامنی و عدم امنیت استفاده می‌شده و توسط اربابان زرتشتی بنا شده. در ساخت این قلعه از خشت و گل استفاده گردیده.


برای ماندن در شهر میبد بهترین گزینه گذراندن شبی در یکی از اقامتگاه‌های شهر میبد بوده. در زمان برگشت برای خرید سوغاتی به یادماندنی از شهرستان میبد بهترین یادگاری خرید ظروف سفالی و سرامیکی میبد در طرح و رنگ‌های مختلف است.