در سفرنامه استان فارس بیشتر به شهر شیراز پرداخته و به جاذبه‌های گردشگری مرکز استان فارس توجه گردید. در این بخش قصد داریم به اطراف شهر شیراز و شهرستان‌های اطراف سفر نماییم. البته تعداد شهرستان‌های شیراز استان فارس زیاد بوده ولی در این بخش تنها به چند شهرستان مهم و معروف پرداخته شده.

شهرستان لارستان

یکی از قدیمی‌ترین شهرهای ایران که در مرکز شهرستان لارستان واقع گردیده شهر لار است. از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌توان به قلعه اژدها پیکر، مقبره مادر نادر، امامزاده میر علی بن حسین، عمارت باغ نشاط، بازار قیصریه، مسجد جامع لار، پل و بند رودخانه خشک، آب‌انبار و بنای پیرسرخ اشاره نمود.
1. قلعه اژدها پیکر
بر روی تپه‌ای در بخش شمالی شهر قلعه‌ای قدیمی رخ نمایی می‌کند. قدمت این قلعه به زمان ساسانیان بنا می‌گردد و به حدی این قلعه محکم و استوار است که به اسم طلسم کیانی مشهور گردیده. از جاذبه‌های تاریخی در نزدیکی این قلعه وجود چاهیست که از دل کوه بیرون آمده و به دولاب معروف شده. در نزدیکی این قلعه بقایایی از یک ساختمان قدیمی به جای مانده که به قبر مادر نادرشاه مشهور گردیده.


2. مقبره مادر نادر
در نزدیکی قلعه اژدها پیکر بقایایی به جای مانده از یک ساختمان قدیمی یافت شده که ادعا می‌شود مربوط به مقبره مادر نادرشاه می‌باشد. این مقبره به قبر ننه نادر معروف بوده که به همراه گنبد مخروطی شکل گرفته است.


3. امامزاده میرعلی‌ بن حسین
در پایین دست قلعه اژدها پیکر و در محدوده قدمگاه عمارت امامزاده‌ای واقع شده که مربوط به امامزاده میر علی بن حسین است. بنای فعلی که مشاهده می‌نمایید به تازگی ساخته شده ولی بنای قبلی مربوط به 700 سال پیش بوده که به دلیل عدم رسیدگی تخریب گردید. از زیبایی‌های این امامزاده وجود گنبد و دو گل دسته با کاشی‌کاری‌های زیبای معرق می‌باشد.


4. عمارت باغ نشاط
از آثار تاریخی دوران صفویه که از ساختمان‌های متعددی ایجاد گشته و برای مدتی به عنوان مرکز حکومتی شهر لار به حساب می‌آمد، عمارت باغ نشاط است. از دیگر آثار تاریخی درون این عمارت حمام باغ نشاط بوده که دارای سقف هلالی و ستون‌های سنگی مارپیچی زیبایست.

5. بازار قیصریه
از بازارهای قدیمی ساخته شده در ایران که به عنوان مهمترین اثر تاریخی و معماری ایران مطرح می‌باشد بازار قیصریه لار است.

شهرستان سپیدان

شهرستان سپیدان که قدمتش به زمان هخامنشیان باز می‌گردد و روایت است که این شهرستان آخرین اقامتگاه اسکندر مقدونی قبل از حمله به تخت جمشید بوده. از جاذبه‌های گردشگری این شهر می‌توان به آبشار مارگون، منطقه شش پیر، دریاچه برم فیروز و تنگ تیزآب اشاره نمود.
این منطقه به دلیل فضای بکر و سردسیر تبدیل به بهترین تفرجگاه برای ورزش اسکی در زمستان و در فصل تابستان به عنوان بهترین منطقه ییلاقی مطرح گردیده.

شهرستان مرودشت

یکی از شهرستان‌های نزدیک شیراز که دارای آثار تاریخی و طبیعی فراوانیست شهرستان مرودشت می‌باشد. از آثار تاریخی و مشهور این شهرستان تخت جمشید، نقش رستم، نقش رجب، پاسارگاد، شهر استخر و منطقه تنگ بستانک است. در باب 3 اثر تاریخی پاسارگاد، تخت جمشید و نقش رستم توضیحات کاملی در بخش‌های قبلی ذکر گردید.
1. نقش رجب
این مجموعه تاریخی که در نزدیکی تخت جمشید و در دامنه کوه رحمت قرار دارد شامل 4 نقش برجسته در دروان ساسانی می‌باشد. از نقوش برجسته در این منطقه می‌توان به نقش تاج‌گذاری شاپور اول، نقش تاجگذاری اردشیر بابکان، نقش شاپور در کنار درباریان و نقش موبد موبدان اشاره کرد.


2. شهر استخر
از قدیمی‌ترین شهرهای ایران و بزرگترین شهر در زمان خودش که گفته می‌شود دارای 4 دروازه بوده شهر استخر می‌باشد که در دوران هخامنشیان و ساسانیان دارای ارزش و اهمیت زیادی بوده. در حال حاضر در اثر کشفیات باستان‌شناسان تعدادی از ستون و پایه ستون‌ها از خاک بیرون آمده است.


3. تنگ بستانک
از مناطق خوش آب و هوای شهر مرودشت که به بهشت گمشده معروف گردیده و همه ساله میزبان علاقه‌مندان زیادیست تنگ بستانک می‌باشد.

شهرستان فیروز آباد

روایت است که نطفه اصلی شهر شیراز فیروز آباد بوده
1. کاخ اردشیر ساسانی
اردشیر بابکان که موسس سلسه ساسانیان است در دوران پادشاهی‌اش کاخی که دارای تالار‌های تودرتو بود بنا کرد. در ضلع شمالی کاخ چشمه‌ای گوارا وجود دارد که سبب ایجاد استخری زیبا گشته. از دیگر اسم‌های این کاخ آتکشده فیروز آباد است.


2. قلعه دختر
قلعه‌ای که بیشتر به دلیل اهداف دفاعی و نظامی در شهر فیروزآباد و در زمان اشکانیان بنا گردید هم اکنون به قلعه‌ای تاریخی و باستانی بنام قلعه دختر تبدیل گردیده. این قلعه دارای 3 طبقه و فضاهای داخلی توسط پلکان بهم وصل گردیده‌اند.

شهرستان ممسنی

از شهرستان‌های استان فارس که در نزدیکی کازرون قرا دارد. در این شهر علاوه بر آثار تاریخی گردشگاه‌های طبیعی فراوانی داشته که دارای پوشش گیاهی بلوط و بادام هستند.
از آثار تاریخی شهر شیراز آتشکده میل اژدها، نقش برجسته بهرام و نقش برجسته کورانگون می‌باشد.
1. آتشکده میل اژدها
یکی از آثار تاریخی مربوط به دوره اشکانیان که در شهرستان ممسنی واقع گردیده آتشکده میل اژدها یا میل آزاد است که در دره‌ای و در کنار کوه تنگه کله واقع گردیده.


2. نقش برجسته کورانگون
نقش برجسته‎ای مربوط به دوران عیلامیان که در شهرستان ممسنی واقع گردیده و در آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

شهرستان فسا

از شهرستان‌های مرکزی شهر شیراز که دارای جاذبه‌های گردشگری قمپ آتکشده، سنگ قبر سلمان، تل ضحاکی، تل سیاه، چهل چشمه، تپه‌های باستانی نعلکی و مرقد امامزاده حسن است.
قمپ آتکشده
از آثار تاریخی دوران ساسانیان که در 20 کیلومتری شمال شهر فسا واقع گردیده قمپ آتشکده بوده که در اکنون فقط قسمت‌هایی از سنگ چین آن باقی مانده است.


شهرستان کازرون

از شهرستان‌های غربی استان فارس شهرستان کازرون بوده که شهر بیشابور، تنگ تیکاب، نقش برجسته بهرام دوم، کاروانسرای کمارج و دریاچه پریشان است.
1. تنگ تیکاب
تنگه‌ای معروف در شهرستان کازرون که به تنگ تیکاب یا تنگ تیکو معروف است که در فصل بهار و زمستان به عنوان مکانی مناسب برای لذت بردن از زیبایی‌های طبیعت می‌باشد.


2. دریاچه پریشان
بزرگترین دریاچه آب شیرین خاورمیانه که به عنوان محل خوب و مناسبی برای پرندگان مهاجر ایران است، درباچه پریشان می‌باشد.


3. شهر بیشابور
در غرب شهر کازرون و در نزدیکی رودخانه شاپور شهری باستانی و تاریخی قرار دارد که پیشینه‌اش به دوران ساسانیان باز می‌گردد. این شهر به دستور شاپور اول بنا گردید.


4. کارونسرای کمارج
از آثار دوران صفویه که هنوز هم در روستای کازرون وجود دارد کاروانسرای کمارج بوده که دارای صحن مرکزیست و به کاروانسرای عباسی هم شهرت دارد.

شهرستان جهرم

از شهرستان‌های جنوبی استان فارس شهرستان جهرم بوده که شهرش هم بنام جهرم معروف می‌باشد. قلعه قبر، قلعه مهرک، چهار طاق آتشکده قطب آباد، مسجد جامع جهرم و شهر قطب آباد است که به بخشی از آن‌های اشاره می‌شود.
1. چهار طاق آتشکده قطب آباد
قدمت این بنا به زمان ساسانیان باز می‌گردد و در گذشته به عنوان آتشکده استفاده می‌شد و ساختمان آن از سنگ و ساروج بنا گردیده. اگر به چهار طاقی آتشکده رفتید به شهر قطب‌آباد هم حتما سر بزنید.


2. مسجد جامع جهرم
از آثار به جای مانده از دوران صفویه در شهر جهرم مسجد جامع جهرم است که از مسجد قدیمی تنها شبستان جنوبی باقی مانده.